Veel mensen denken bij het horen van de naam Medellín nog steeds meteen aan het Medellínkartel en de gewelddadige jaren 90. Om van het slechte imago af te komen, investeert de op één na grootste stad van Colombia veel in innovatie. Het enorme Ruta N-gebouw is daar één van de resultaten van. We schreven er onderstaand artikel over voor het Financieele Dagblad, dat ook te lezen is op de site van het FD.

Medellín revancheert zich met innovatie

  • Emiel van Dongen & Renée van Heteren

Nog niet zo lang geleden was Medellín het epicentrum van de Colombiaanse cocaïnehandel. Ruta N moet de stad nu uit het slop halen met stenen die energie opwekken.

Met Ruta N vindt voormalige moordstad Medellín zichzelf opnieuw uit als innovatieve hotspot. (Foto’s: Emiel van Dongen en Renée van Heteren)

1 Hotspot: Ruta N

‘Kijk, zie je daar dat hoge, puntige gebouw? Dat is De Naald, gebouwd door de grootste textielindustrieel van Colombia.’ Operationeel
directeur Catalina Castaño Yepez neemt haar gasten altijd mee naar het dak van innovatiecentrum Ruta N om dat gebouw te laten zien. ‘Het is het symbool van de oude economie van de stad: industrie. We staan nu op het dak van de nieuwe economie, namelijk die van de kennis.’

Voormalige moordhoofdstad Medellín, de op één na grootste stad van Colombia, klom vanaf eind jaren negentig uit het dal van drugs- en guerrillageweld. De stad was berooid, teerde op een gedateerde economie en had internationaal een afschrikwekkende reputatie. Dus staken ondernemers, wetenschappers en bestuurders in 2008 de koppen bij elkaar. Hoe kunnen we de omslag maken naar een kenniseconomie? Hun antwoord: Ruta N.

‘We proberen hier ideeën, mensen en kennis te verbinden, investeringen aan te trekken en buitenlandse ondernemers binnen te halen’, zegt algemeen directeur Juan Camilo Quintero. Ruta N verstrekt beurzen, leningen aan startups, biedt betaalbare bedrijfsruimte en helpt ondernemers met hun zakelijke model en de aanvraag van patenten. Ook herbergt Ruta N een aantal onderzoekslaboratoria voor innovaties op het gebied van levenswetenschappen, informatietechnologie en energie. Ze richten zich vooral op lokale problemen in Medellín zoals tropische ziektes, openbaar vervoer en betrouwbare en duurzame opwekking van elektriciteit.

Zo’n 20 mln euro heeft Ruta N jaarlijks te besteden dankzij een krachtig investeringsbeleid van de overheid. Ten behoeve van het budget dragen grote Colombiaanse bedrijven dragen wat van hun winst af en moet 10% van de inkomsten uit mijnroyalties worden besteed aan wetenschap en innovatie.

Camilo opereert in een moeilijk veld, zegt hij. ‘Investeerders in Colombia zijn risicomijdend door het roerige verleden, we hebben geen echt goede universiteiten en bovendien zijn ze ook totaal niet bezig met valorisatie van kennis.’ Maar volgens Castaño is het allemaal een kwestie van tijd. ‘We zijn pas vijf jaar bezig. Als je hier in 2021 komt, zie je alweer een heel andere wereld’.

Duurzame energie uit de gevel

2 Idee: zonne-energie opwekken met bouwstenen

 

Stenen voor zonne-energie

Zonnepanelen zijn een geweldige manier om energie op te wekken in een zonnig land als Colombia, alleen heb je er niets aan wanneer je geen dak hebt. Met die gedachte zijn ingenieur Alejandro Velásquez Lopez en zijn collega’s van de universiteit EAFIT aan de slag gegaan. ‘De meeste mensen in Medellín wonen in een gebouw met meerdere verdiepingen en hebben dus geen eigen dak. Maar bijna iedereen heeft een eigen bakstenen buitenmuur.’

Velásquez bedacht met zijn team een manier om op verticale vlakken zonne-energie op te wekken: de zonnecelsteen. ‘Met een simpele, commercieel verkrijgbare zonnecel zet de steen zonne-energie om in elektriciteit’, legt Velásquez uit. ‘Door ongeveer dertig stenen in een muur met elkaar te verbinden, wek je genoeg energie op om in één huishouden alle lampen te laten branden.’

De zonnecelsteen is volgens Velásquez flexibeler en goedkoper dan normale zonnepanelen. ‘Ik hoorde dat architecten op zoek zijn naar flexibele systemen om duurzame energie op te wekken, die het uiterlijk van een woning niet te veel aantasten. Onze zonnecelsteen is geïntegreerd in het ontwerp van de woning.’ Bovendien hoeven mensen geen geld uit te geven aan een systeem om de zonnepanelen op te hangen, aangezien de steen letterlijk de bouwsteen van de woning is. De beoogde kosten per steen zijn tien tot twaalf dollar.

Het zonneavontuur van de onderzoeker begon drie jaar geleden. Ruta N investeerde 130.000 dollar in het idee en hielp hem bij het opstellen van een businessmodel. In 2017 moet de zonnecelsteen op de markt zijn. 2016 wordt een spannend jaar, aldus Velásquez. ‘Ons eerste prototypehuis is bijna af. Functioneert de zonnecelsteen goed onder de moeilijke, want vochtige omgeving hier, dan doet hij het overal.’

‘Liever ondernemen dan de misdaad in’

3 Rolmodel: Leonardo Arango

Leonardo Arango

‘Als kind zag ik moorden, berovingen en schietpartijen’, vertelt Leonardo Arango (27). ‘Het schudt je wakker, je denkt: ik kan meegaan in de criminaliteit, of het anders aanpakken.’ De ondernemer groeide op in Comuna 13, ooit een van de gevaarlijkste wijken van Medellín. Daar nam hij zich voor zijn leven beter aan te pakken. Hij werd elektrotechnisch ingenieur en richtte met een paar studievrienden het bedrijfje Tekus op. Hun grootste wapenfeit is de Arkbox dat helpt bij het delen van informatie. De Arkbox stuurt bijvoorbeeld de tv-schermen van alle Burger Kings van Colombia vanuit Bogotá aan. Op ieder tv-scherm is een klein apparaatje aangesloten en vanuit één centraal punt wordt vervolgens informatie verzonden naar alle schermen. Na het winnen van een wedstrijd van Ruta N hebben ervaren ondernemers geholpen bij het opzetten van een degelijk financieel modelvoor Tekus. Inmiddels heeft Arango elf mensen in dienst en is hij bezig met export naar Mexico, Chili en Peru. De ondernemer wil geld verdienen én de Colombianen wat verder helpen. ‘Onze systemen zijn goedkoper dan die van buitenlandse concurrenten, die voor veel Colombiaanse bedrijven te duur zijn. Bovendien kijken we echt naar de behoefte van bedrijven, terwijl andere Colombiaanse ontwikkelaars vooral focussen op welk product ze zelf graag willen maken.’

Emiel van Dongen en Renée van Heteren zijn freelance medewerkers van Het Financieele Dagblad.